Blog Archives

Cây Chanh Dây

Tên thường gọi: Cây chanh dây, chanh leo, mắc mát, mát mát, lạc tiên hoa tím…

Tên khoa học: Passiflora incarnata

Họ thực vật: Rutaceae (Họ cam chanh)

Chanh dây là một loài thân nửa gỗ, sống lâu năm lớn nhanh với thân bò leo. Thân tròn và có màu xanh, trơn nhẵn hoặc có lông tơ, dài đến 15m, có nhiều tua cuốn. Các lá hình chân vịt với 3 thùy mọc so le dạng mọc cách, kích thước 6-15cm. Cuống lá dài 2-5 cm, bìa phiến lá có răng cưa nhỏ, tròn đầu. Chúng có 2 tuyến đặc trưng ở gốc của phiến trên cuống lá.

Hoa đơn độc, mọc từ nách lá, đẹp và thơm, đường kính 7,5-10cm với cuống dài 2-5cm. Các hoa của cây chanh dây có 5 cánh màu trắng ánh tím tía. Chúng tạo ra một vành hoa màu trắng xen tía. Mỗi hoa mang 5 nhị đực với 5 chỉ dính nhau thành ống ở đáy và tách rời ở phần mang bao phấn. Hoa được thụ phấn nhờ một số loài côn trùng như ong nghệ sẽ đậu trái, nhưng nếu cây tự thụ phấn thì không có quả.

Cây chanh dây có dạng qủa mọng nhiều cùi thịt. Quả có kích thước cỡ  như quả trứng gà, hình cầu đến bầu dục, khi còn xanh nó có màu xanh lục, khi chín có màu ánh vàng hoặc màu tím sậm. Ở loài chanh dây, các chất nhầy màu vàng xung quanh các hạt của quả có vị ngọt và ăn rất ngon.

Cây chanh dây sinh trưởng khoẻ, tỉ lệ phân cành nhiều, nhanh, cây không quá kén đất, nhưng tốt nhất là chọn đất thoát nước tốt, không để đọng nước. Đất có thành phần cơ giới nhẹ, độ pH từ 5,5-6. Ở vùng đất bằng phẳng, ấm áp, ẩm ướt, chanh dây phát triển rất tốt.

Nhiệt độ thích hợp cho cây là từ 16-300C, chanh dây phát triển tốt trong các khu vực nhiều nắng, đặc biệt là cây không chịu được sương muối.

Chanh dây là loại cây cần độ ẩm cao, lượng nước nhiều và thường xuyên vì vậy cây cần được tưới 2 ngày/lần, nhất là vào mùa khô. Cây được cung cấp đủ nước sẽ ra chồi, ra hoa và đậu quả liên tục, ngược lại nếu thiếu nước cây sẽ rụng hoa, trái hoặc làm trái bị teo lại. Việc cắt tỉa tạo tán nên làm thường xuyên giúp cho cây ra hoa đậu trái được tốt hơn.

Cần phòng ngừa sâu bệnh hại cho cây chanh dây, tránh để cây bị nhiễm đốm nâu và bị các loài ruồi đục lá làm hại.

Tại một số khu vực, toàn bộ cây chanh dây tươi hay khô đều được sử dụng như là một loại thảo dược làm an thần và điều trị chứng mất ngủ. Ở Châu Âu, lá và thân cây phơi khô, thái nhỏ thường được trộn lẫn với lá chè để uống. Tại Việt Nam, người ta dùng qua chanh dây để làm một loại đồ uống giải khát trong mùa hè.

Chanh dây không những được trồng thành giàn để lấy quả làm thức ăn mà còn dùng để che bóng mát và tạo cảnh quan cho không gian sống